آیا پایین بودن سطح آهن می‌تواند شما را بکشد؟

طبق اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری، پزشکان در سال حدود ۲٫۸ میلیون مورد کم‌خونی را تشخیص می‌دهند.

به عبارت دیگر، کم‌بود آهن یک بیماری بسیار شایع است.

علائم آن از خستگی و کم‌خونی تا اختلالات روانی متغیر است.

خطرات ناشی از سطوح پایین آهن

سطح پایین فریتین خطرناک است – که به مقدار آهن ذخیره شده در کبد اشاره دارد – و یا در حال حاضر سطح آهن نیز می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد.

UCSF Health خاطرنشان می‌کند: آهن نقش مهمی در بدن دارد زیرا به سلامتی سلول‌ها، پوست، مو و ناخن‌ها کمک می‌کند.

این ماده معدنی، اکسیژن موجود در خون را از طریق هموگلوبین ( یک پروتئین غنی از آهن ) حمل می‌کند. هموگلوبین اجازه می‌دهد که گلبول های قرمز خون اکسیژن را از ریه‌های شما به بقیه بدن برساند، و همچنین دی اکسید کربن را دوباره به ریه‌ها بازگرداند تا بازدم شود.

حدود ۶ درصد آهن بدن به تشکیل پروتئین‌ها و آنزیم‌هایی که از تنفس، متابولیسم انرژی و سنتز کلاژن حمایت می‌کنند، کمک می‌کند. براساس گزارش ملی آمار و ارقام حیاتی سال ۲۰۱۹، در سال ۲۰۱۷، ۵۳۸۲ نفر بر اثر کم‌خونی درگذشتند. بیشترین مرگ و میر ناشی از کم‌خونی در افراد ۸۵ سال و بالاتر رخ داده است. زمانی که شما محاسبات ریاضی را انجام می‌دهید، واضح است که مرگ ناشی از کمبود آهن متداول نیست، اما می‌تواند زمانی اتفاق بیفتد که بیماری تشخیص داده نشود و به درستی معالجه نگردد. انواع مختلف آنمی وجود دارد، از جمله آنمی کمبود B12، کم‌خونی فقر فولات، کم‌خونی مهلک و کم‌خونی سلول داسی.

با این حال، براساس اعلام كتابخانه ملی آمریكا، آنمی ناشی از كمبود و فقر آهن شایعترین تشخیص بیماری است.

مبانی کم‌خونی ناشی از فقر آهن

طبق گفته انجمن هماتولوژی آمریکا، کم‌خونی فقر آهن در صورت تعیین سطح هموگلوبین زیر ۱۳٫۵ گرم در دسی‌لیتر در مردان یا ۱۲ گرم در دسی‌لیتر در زنان تشخیص داده می‌شود.

این شرایط زمانی اتفاق می‌افتد که بدن شما به اندازه کافی گلبول قرمز نداشته باشد یا این سلول‌ها به درستی کار نکنند. با این حال، علت اصلی – به این معنا، دلیل عدم عملکرد صحیح و یا تامین کافی گلبول‌های قرمز – در افراد مختلف متفاوت است. در حالی که کم‌خونی ناشی از فقر آهن فقط زنان را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، اما به دلیل سیستم تولید مثلی زنان احتمال ابتلا به این بیماری در زنان بیشتر است. دفتر بهداشت زنان گزارش می‌دهد که حداکثر در ۵ درصد از زنان در سن باروری و در نتیجه‌ی خونریزی شدید در دوران قاعدگی این بیماری ایجاد می‌شود. همچنین این مشکل، یکی از شش زن باردار را تحت تأثیر قرار می‌دهد، که برای حمایت از رشد جنین، تقریباً به دو برابر آهن، نسبت به زن غیر باردار احتیاج دارند. کمبود آهن در دوران بارداری خطر زایمان زودرس یا نوزاد کم‌وزن را افزایش می‌دهد.

طبق گفته کلینیک Mayo، دلایل بسیاری برای کم‌خونی ناشی از فقر آهن وجود دارد.

افرادی که به طور مکرر خون اهدا می‌کنند، احتمالاً دچار کم‌خونی می‌شوند، اگرچه با مصرف‌کردن غذاهای غنی از آهن، این بیماری قابل درمان است.

از دست دادن خون ممکن است از شرایط دیگری باشد، مانند زخم معده، فتق هیاتال، پولیپ روده بزرگ و سرطان روده بزرگ و همچنین استفاده بیش از حد از برخی داروهای بدون نسخه از جمله آسپیرین که ممکن است باعث خونریزی دستگاه گوارش شود. فرد همچنین به دلیل کمبود آهن در رژیم غذایی یا عدم توانایی در جذب آن از مواد غذایی، می‌تواند به این اختلال مبتلا شود. حالت دوم معمولاً به دلیل وضعیت گوارشی یا خود ایمنی رخ می‌دهد. مانند بیماری سلیاک یا به دلیل اینکه بخشی از روده کوچک در حین عمل برداشته شده است. افرادی که گیاهخوار هستند، خطر ابتلا به سطح پایین این ماده معدنی را دارند، زیرا آنها محصولات گوشتی غنی از آهن را با محصولات گیاهی غنی از آهن جایگزین نمی‌کنند.

علائم پایین بودن سطح آهن

اگرچه کم‌خونی خفیف یا مرزی احتمالاً هیچ عارضه بدی نخواهد‌داشت، اولین نشانه ای که ممکن است در حد متوسط یا شدید پایین بودن سطح آهن داشته باشید، خستگی غیر قابل توجیه یا کمبود انرژی که اغلب شدید است – تا جایی که شما نمی‌توانید کارهای روزمره را انجام دهید. با این حال، این علائم کلی است که می‌تواند تعدادی از بیماری‌ها را نشان دهد. با کم خونی، ممکن است با نگاه کردن به آینه متوجه شوید که پوست شما به طور غیرمعمول رنگ‌پریده است. ممکن است دچار تنگی نفس و مشکل در ورزش یا انجام هر نوع فعالیت بدنی شوید.

علائم شایع کم‌خونی شامل سردرد، زخم دهان یا زبان، ناخن‌های شکننده و ریزش مو است. کسانی که دچار کم‌خونی هستند اغلب به سرما حساس هستند و پیکا یا هوس یخ، خاک رس و سایر محصولات غیر مغذی را نشان می‌دهند. با وخیم‌تر شدن وضعیت آن‌ها، ممکن است دچار احساس درد در قفسه سینه، ضربان قلب سریع و سرگیجه شوند. علاوه بر این، مطابق مطالعه‌ای که در ژوئن ۲۰۱۳ در BMC Psychiatry منتشر شد؛ کودکان مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر آهن خطر بیشتری برای ابتلا به اختلالات روانپزشکی از جمله اختلال دو قطبی، اضطراب، اوتیسم و ADHD را دارند.

خطرات آنمی شدید

مانند سایر شرایط، با پیشرفت این اختلال، خطرات آن بیشتر می‌شود.

کم‌خونی شدید ممکن است منجر به هیپوکسیمی یا کمبود اکسیژن در خون شود. هنگامی که قلب شما برای جبران کمبود اکسیژن نیاز به پمپ کردن خون بیشتری دارد، ممکن است بزرگ شود یا حتی از بین برود. مطابق بازبینی که در ماه مه سال ۲۰۱۸ در مجله Vascular Health and Risk Management منتشر شده‌است، کم‌خونی شدید همچنین ممکن است بروز ایسکمی میوکارد یا کاهش جریان خون به قلب را افزایش دهد.

تشخیص کم‌خونی از طریق آزمایش

هنگامی که پزشک به کم‌خونی مشکوک است، برای تعیین سطح هموگلوبین، پروتئین موجود در گلبول‌های قرمز، یا هماتوکریت، نسبت گلبول‌های قرمز به کل حجم خون، شمارش کامل خون را انجام می‌دهد. در صورت کم‌بودن، پزشک ممکن است آزمایش آهن را سفارش دهد، که میزان فعلی آهن را تعیین می‌کند، یا آزمایش فریتین که برای اندازه‌گیری میزان آهن ذخیره شده‌است.

او همچنین ممکن است میزان ترانسفرین و ظرفیت اتصال آهن برای تعیین توانایی بدن برای ذخیره آهن در خون را ارزیابی کند. به گفته انجمن هماتولوژی آمریکایی، در صورت کمبود شدید آهن، ممکن است یک آزمون شمارش گلبول‌های سفید خون کم باشد و تعداد پلاکت‌ها غیر طبیعی باشد. اگر پزشک به کم‌خونی شدید مشکوک باشد، به ویژه اگر بدون دلیل واضح باشد، او همچنین ممکن است آزمایشاتی انجام دهد تا به دنبال خون در مدفوع یا ادرار یا ناهنجاری‌های دستگاه گوارش باشد. این آزمایشات بیشتر در مردان کم‌خون و زنان یائسه متداول است زیرا مشخص نیست که چه میزان پایین بودن آهن در بیماران مرد نقش دارد.

در خانم‌هایی که خونریزی شدید در دوران قاعدگی دارند، پزشک ممکن است سونوگرافی لگن یا بیوپسی رحم را توصیه کند.

آیا می‌توان آنمی خفیف را برعکس کرد؟

بهترین راه برای معکوس کردن سطح پایین آهن بستگی به میزان کمبود آن دارد.

کم‌خونی مرزی به احتمال زیاد با تغییر رژیم غذایی و جای دادن غذاهای غنی از آهن در آن، قابل درمان است. گزینه‌های برتر شامل حبوبات، غلات غنی شده، سبزیجات برگ‌دار و پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت گاو، گوشت خوک، مرغ و ماهی است. به‌ویژه گوشت ارگان‌ها دارای آهن بسیار زیادی است. بدن آهن گوشت را بهتر از منابع گیاهی جذب می‌کند.بنابراین، اگر پروتئین‌های حیوانی را نخورید، شما مجبور خواهید بود که مصرف خود را از گزینه‌های گیاهی سرشار از آهن افزایش دهید تا همان مقدار آهن را جذب کنید.

کم‌خونی خفیف ممکن است با یک مکمل آهن بدون نسخه نیز درمان شود.

با این حال، این محصولات ممکن است باعث ایجاد ناراحتی معده شوند.

همچنین ممکن است حالت تهوع، استفراغ، اسهال یا یبوست را تجربه کنید.

برای به حداقل رساندن این عوارض جانبی، مکمل‌های خود را با کمی غذا میل کنید.

علاوه بر این، پزشک شما ممکن است ویتامین C را به صورت مکمل یا از طریق غذاهایی مانند آب‌پرتقال، توت‌فرنگی و گوجه‌فرنگی توصیه کند.طبق یادداشت‌های کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده، آنتی‌اسیدها، که علائم سوزش قلب را تسکین می‌دهد، ممکن است در جذب آهن اختلال ایجاد کند.

بنابراین، باید مکمل‌های خود را دو ساعت قبل یا چهار ساعت پس از استفاده از آنتی‌اسیدها مصرف کنید.

نحوه درمان کم‌خونی شدید

هنگامی که سطح آهن به طور قابل توجهی پایین است، ممکن است به آهن تجویزی نیاز داشته‌باشید، که به طور قابل‌توجهی بیشتر از نسخه‌های بدون نسخه متمرکز است. انجمن هماتولوژی آمریکایی اعلام کرده است که افراد مبتلا به کمبود شدید آهن به ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم در روز آهن عنصری یا ۲ تا ۵ میلی‌گرم آهن به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز نیاز دارند.

در مورد نوع مناسب آهن برای مصرف با پزشک خود صحبت کنید.

اگر پزشک شما فکر نمی کند که آهن را به خوبی در دستگاه گوارش جذب می‌کنید یا این کمبود ناشی از ریزش خون مزمن است، ممکن است آهن داخل وریدی (IV) را توصیه کند. این همچنین گزینه‌ای برای افرادی است که به خوبی آهن خوراکی را تحمل نمی‌کنند. آهن IV در سه ترکیب آماده می‌شود – دکستران آهن، آهن ساکارز و گلوکونات آهن. آهن بیشتر را می‌توان با یک دوز با مقدار قبلی تجویز کرد، اما ممکن است برخی از افراد نسبت به آن واکنش آلرژیک داشته باشند.

علائم یک واکنش آلرژیک شامل کهیر، خارش و درد مفاصل و ماهیچه‌ها است.

دو شکل دیگر آهن احتمال ایجاد عوارض جانبی کمتر دارند اما نیاز به دوزهای مکرر و در نتیجه مراجعات بیشتر به پزشک دارند. برای کمبود آهن که تهدید کننده زندگی است، پزشک ممکن است بخواهد انتقال خون گلبولهای قرمز را انجام دهد، مخصوصاً در بیمارانی که به طور جدی خونریزی می‌کنند.

این درمان کمبود را برطرف نمی‌کند، اما با جایگزین کردن گلبول های قرمز خون، باعث تسکین موقتی می‌شود.

پس از انتقال کامل خون، برای تعیین و رفع علت پایین بودن سطح آهن به درمان اضافی نیاز خواهد بود.

منابع
  • Centers for Disease Control and Prevention: “Anemia or Iron Deficiency”
  • Mayo Clinic: “Iron Deficiency Anemia”
  • American Association of Clinical Chemistry: “Iron Tests”
  • Clinical and Experimental Nephrology: “Anemia as a Risk Factor for All-Cause Mortality: Obscure Synergic Effect of Chronic Kidney Disease”
  • American Association of Clinical Chemistry: “Ferritin”
  • American Society of Hematology: “Iron-Deficiency Anemia”
  • Centers for Disease Control and Prevention: “2019 National Vital Statistics Report”
  • Office on Women’s Health: “Iron-Deficiency Anemia”
  • BMC Psychiatry: “Association Between Psychiatric Disorders and Iron Deficiency Anemia Among Children and Adolescents: A Nationwide Population-Based Study”
  • Mayo Clinic: “Hypoxemia”
  • American Association of Clinical Chemistry: “Transferrin and Iron-Binding Capacity (TIBC, UIBC)”
  • U.S. National Library of Medicine: “Anemia”
  • University of California San Francisco: UCSF Health: “Hemoglobin and Functions of Iron”
  • American Society of Hematology: “Anemia”
  • Vascular Health and Risk Management: “Anemia and Acute Coronary Syndrome: Current Perspectives”

The post آیا پایین بودن سطح آهن می‌تواند شما را بکشد؟ appeared first on پیشگامان شیمی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *